het is zover, u kunt ons in 2026 bezoeken op Vliegbasis Deelen
Vliegbasis Leeuwarden
Vliegshow in Leeuwarden (1910)
In 1910 stroomden mensen massaal naar een veld bij Leeuwarden. Ze hadden nog nooit zoiets gezien: een vliegtuig dat langzaam opsteeg en boven hun hoofden cirkelde. Terwijl het publiek ademloos toekeek, bewees de piloot dat de toekomst was begonnen
Oprichting van de Friesche Luchtvaart Vereeniging
Op 27 januari 1934 werd de Friesche Luchtvaart Vereeniging (F.L.V.) opgericht. Het doel van de vereniging was om de luchtvaart in Friesland te bevorderen en een eigen vliegterrein in de provincie te realiseren.
Zoektocht naar een geschikt terrein
Na de oprichting ging de vereniging op zoek naar een geschikt terrein waar gevlogen kon worden. Het vinden en inrichten van een bruikbaar vliegveld bleek echter niet eenvoudig en nam enkele jaren in beslag.
Eerste landing
Pas op 5 juli 1937 vond de eerste landing plaats op het nieuwe terrein. Hiermee werd een belangrijke mijlpaal bereikt voor de luchtvaart in Friesland.
Officiële opening
Op 24 juni 1938 volgde de langverwachte officiële opening. Vanaf dat moment kreeg het terrein de status van luchtvaartterrein voor burgerverkeer en kon het daadwerkelijk worden gebruikt voor civiele luchtvaart.
Vliegbasis Leeuwarden tijdens de Duitse bezetting (1940–1945)
Omvorming tot Fliegerhorst
Na de Nederlandse capitulatie in mei 1940 werd het vliegveld bij Leeuwarden door de Duitse luchtmacht omgebouwd tot Fliegerhorst Leeuwarden. Het terrein werd uitgebreid en aangepast zodat het geschikt was voor militair gebruik.
Foto 1940: Fliegerhorst Leeuwarden. Op de deachtergrond gebouwen in aanbouw.
Aanleg van start- en landingsbanen
Tijdens deze ombouw werd een vast banenstelsel aangelegd. Voor de aanleg van deze start- en landingsbanen gebruikte men onder andere puin dat afkomstig was van het Bombardement op Rotterdam.
Gebruik door de Luftwaffe
Gedurende de gehele bezettingsperiode van 1940 tot 1945 werd de basis gebruikt door de Luftwaffe. Het vliegveld speelde in deze jaren een belangrijke rol voor Duitse militaire luchtoperaties boven Nederland en de Noordzee. Het veld werd gedurende oorlog meermalig gebombardeerd.
Herbouw na de bevrijding
Na de bevrijding werd begonnen met de wederopbouw van Vliegbasis Leeuwarden. Op 11 oktober 1945 kon men alweer gebruikmaken van één herstelde startbaan. In deze eerste periode was het vliegveld uitsluitend bestemd voor civiele gebruikers.
Civiel gebruik door KLM
De KLM beheerde het terrein en maakte tot 1 september 1949 gebruik van het vliegveld. In deze jaren werd het veld vooral gebruikt voor civiele luchtvaartactiviteiten.
Toenemende militaire belangstelling
Al snel ontstond er ook militaire belangstelling voor het vliegveld. Toen duidelijk werd dat het terrein een militaire bestemming zou krijgen, besloot de KLM haar activiteiten op het veld te beëindigen.
Overdracht en officiële militaire status
Op 23 januari 1949 werd het vliegveld overgedragen aan de militaire autoriteiten. Enkele jaren later, op 7 februari 1953, werd Vliegbasis Leeuwarden door het ministerie van Oorlog officieel aangewezen als militair luchtvaartterrein.
Foto 1951: Gloster Meteor F.Mk.4 met registratie 4-3P opgesteld voor hangar H2
Detachement Groep Lichte Vliegtuigen
Hoewel de vliegbasis voornamelijk werd gebruikt voor de jachtvliegerij, werd er in eerste instantie tijdelijk een detachement van de Groep Lichte Vliegtuigen (GPLV) op de basis ondergebracht.
Permanente stationering
Eind jaren zestig, na de opheffing van de Vliegbasis Ypenburg, werd deze eenheid permanent gestationeerd op de Vliegbasis Leeuwarden.
Foto: hondengeleider Luchtmachtbewakingskorps (LBK) patrouilleert bij Lockheed F-104G Starfighters
Search and Rescue taken
De eenheid was uitgerust met de Aérospatiale Alouette II en later met de Aérospatiale Alouette III. Met deze helikopters voerde zij Search and Rescue-vluchten uit.
Ziekentransport naar de Waddeneilanden
Later kwamen daar ook ziekentransportvluchten voor de Waddeneilanden bij, waarmee de eenheid een belangrijke rol speelde in de medische bereikbaarheid van de eilanden.
Vliegbasis Leeuwarden (EHLW) heeft in haar geschiedenis een breed scala aan militaire vliegtuigen en helikopters gehad of tijdelijk gezien gedurende oefeningen en inzetten.
Na de Tweede Wereldoorlog kwamen de eerste straaljagers, zoals de Gloster Meteor en later de Hawker Hunter. In de jaren ’60 en ’70 werden de snelle F‑104 Starfighters de blikvangers van de basis.
Vanaf 1979 vlogen de F‑16’s er tientallen jaren rond, en tegenwoordig nemen de moderne F‑35’s en de slimme MQ‑9 Reaper-drones hun plaats in. Af en toe komen ook buitenlandse vliegtuigen op bezoek voor oefeningen.
De SAR-eenheid van de Koninklijke Luchtmacht verhuisde in 1977 naar vliegbasis Leeuwarden.
Daar vlogen Alouette III-helikopters voor reddingstaken boven de Noordzee en de Waddeneilanden.
Deze helikopters werden ingezet voor o.a. het redden van neergestorte vliegers op zee, zoek- en reddingsacties, medische evacuaties vanaf de eilanden
In totaal hebben 5 Alouette III’s als SAR-helikopter vanaf Leeuwarden gevlogen