het is zover, u kunt ons in 2026 bezoeken op Vliegbasis Deelen
Vliegbasis Soesterberg
Soesterberg: bakermat van de Nederlandse luchtmacht
Soesterberg is het oudste vliegveld van Nederland en wordt daarom ook wel de ‘bakermat van de Nederlandse luchtmacht’ genoemd.
De autohandelaren Verwey en Lugard uit Den Haag richtten in 1910 een heideveld nabij Soesterberg in als vliegveld. Naast vliegdemonstraties was het de bedoeling om ook vliegtuigen te bouwen. Hiervoor werden enkele vliegtuigloodsen en een constructiewerkplaats gebouwd.
De belangstelling voor luchtfestijnen nam echter af. Daarnaast kreeg Verwey een conflict met enkele van zijn belangrijkste medewerkers, waarna een aantal van hen vertrok.
Toenemende militaire interesse in de luchtvaart
In die jaren nam de belangstelling van militairen voor de luchtvaart sterk toe. In maart 1910 riep de minister van Oorlog de Militaire Luchtvaartcommissie in het leven. Deze commissie kreeg de opdracht om voorstellen te doen voor de oprichting van een luchtvaartorganisatie binnen het Nederlandse leger.
Oprichting van de Luchtvaartafdeling
Op 16 april van dat jaar tekende H.M. Koningin Wilhelmina het Koninklijk Besluit nr. 29. Hiermee werd, met ingang van 1 juli 1913, de Luchtvaartafdeling (L.V.A.) opgericht.
Foto: Koningin Wilhelmina (tweede van rechts). Rechts van haar staat kapitein H. Walaardt Sacré (commandant LVA). Zij kijken naar de eerste Brik van Marinus van Meel
Het begin van de Koninklijke Luchtmacht
Met de oprichting van de Luchtvaartafdeling was de basis gelegd voor wat later de Koninklijke Luchtmacht zou worden.
Strategische ligging van Soesterberg
Soesterberg lag op een strategisch gunstige locatie: centraal in Nederland, achter de verdedigingslinies en in de nabijheid van belangrijke garnizoenen. Daarnaast was er al infrastructuur aanwezig van het voormalige Militaire Luchtvaartterrein (MLV).
Aankoop door de Staat
Na langdurige onderhandelingen werden de gebouwen en inventaris in maart 1913 aangekocht door de Staat der Nederlanden. Hiermee werd een belangrijke stap gezet in de ontwikkeling van de militaire luchtvaart in Nederland.
Beginfase van de luchtvaartorganisatie
De eerste commandant was kapitein der genie H. Walwaardt Sacré. In deze beginperiode waren zowel de organisatie als het materieel nog zeer bescheiden. Er werd gevlogen met een ingehuurd vliegtuig, ‘de Birk’.
Het personeel bestond uit vier officieren-vliegers, een sergeant-majoor-administrateur en twee burgerwerktuigkundigen.
Koningin Emma bezoekt de Militaire Luchtvaartafdeeling.
Iedereen is in afwachting van de komst van de koningin, de Koninklijke standaard is nog niet gehesen op het hoofdgebouw.
Geschiedenis van Vliegbasis Soesterberg
Tot 1935 vonden bijna alle militaire luchtvaartactiviteiten plaats op Vliegbasis Soesterberg. Met de komst van nieuwe, grotere vliegtuigen werd de basis te klein en de concentratie op één locatie maakte de luchtmacht kwetsbaar bij een vijandelijke aanval. Daarom besloot men uit te wijken naar andere basissen in het westen van het land.
Kort na de Nederlandse capitulatie in 1940 namen de Duitse troepen Vliegbasis Soesterberg in gebruik. Het vliegveld had stevige grond en was minder drassig dan veel andere velden in Nederland, waardoor het geschikt was voor zwaardere vliegtuigen.
Foto: Heinkel He 111 van het KG 4 op een gecamoufleerde opstelplaats.
De Duitsers bouwden grote hangaars, werkplaatsen en legeringsgebouwen en legden een extra start- en landingsbaan aan. Onder hun bezetting stond de basis bekend als Fliegerhorst Soesterberg.
In april 1945 verlieten de Duitse troepen het vliegveld definitief, waarbij ze de startbanen en een groot deel van de infrastructuur zwaar beschadigd achterlieten.
Foto: Dornier Do 217-bommenwerpers van de Luftwaffe.
Heropening in 1951
In 1951 werd Vliegbasis Soesterberg herbouwd en weer operationeel. Op de basis werden onder andere de Spitfire, Meteor en Hunter gevlogen.
298 Squadron
Van 1950 tot eind 1951 vloog 298 Squadron op Soesterberg met de Auster.
Groep Lichte Vliegtuigen (GPLV)
Tussen 1955 en 1965 vlogen de Hillers op Soesterberg. Ze waren in eigendom van een Landmachtonderdeel, de Groep Lichte Vliegtuigen (GPLV), maar werden gevlogen en onderhouden door personeel van de Koninklijke Luchtmacht (KLu).
Na enkele jaren afwezigheid keerde het squadron in 1969 terug, ditmaal met de Alouette III.
334 Transport Squadron
Tussen 1968 en 1992 vloog 334 Transport Squadron met de Fokker F-27 Friendship. Dit squadron is inmiddels verplaatst naar Vliegbasis Eindhoven.
Tactische Helikopter Groep (THG)
Sinds 1995 was de vliegbasis, samen met Vliegbasis Gilze-Rijen, de thuisbasis van de Tactische Helikopter Groep (THG), de opvolger van de GPLV.
Foto onder: Enkele Hawker Hunter FMk6, een Lockheed T33A een Alouette III helikopter en een McDonnell F101 Voodoo van de United States Air Force
Vliegbasis Soesterberg sluit na 95 jaar
Op 31 december 2008 gingen de poorten van Vliegbasis Soesterberg definitief dicht. De basis, een bakermat van de Nederlandse militaire luchtvaart, sloot na 95 jaar vanwege bezuinigingen. Ook de Amerikaanse luchtmacht opereerde ruim 40 jaar vanaf deze locatie en liet een blijvende indruk achter op het dorp.
Op 12 november 2008 konden oud-medewerkers afscheid nemen en elkaar ontmoeten. Bezoekers bewonderden diverse vliegtuigen en helikopters tijdens de statische show, waaronder Beaver, Harvard, Piper Cub, Hunter, Dakota, Catalina, Fouga Magister, F-15, F-16, Fokker 50 en helikopters als Cougar, Chinook, Apache en Alouette.
De afsluitende fly-by liet een indrukwekkend schouwspel zien met toestellen van vliegbases Gilze-Rijen, Eindhoven, Woensdrecht en Leeuwarden. Zo werd een hoofdstuk in de Nederlandse luchtvaartgeschiedenis afgesloten en viel er stilte over Soesterberg.